Αξιοθέατα Λευκάδας

Πέρα από το απαράμιλλο φυσικό της τοπίο, τα μουσεία και θρησκευτικά μνημεία της, που μαρτυρούν την άλλοτε καθημερινή ζωή των κατοίκων και το θρησκευτικό τους υπόβαθρο, η ιστορία της Λευκάδας δεν σταματά εκεί.
Η Αγία Μαύρα, το κάστρο στην είσοδο της πόλης που δημιουργήθηκε στα τέλη του Μεσαίωνα, αποτέλεσε την πρωτεύουσα του νησιού ως περίπου τον 17ο αιώνα. Η ονομασία προήλθε από ομώνυμη πόλη της Γαλλίας (Sainte Maure) και τον κατακτητή Βαλτέρο Βριέννιου. Τα απομεινάρια της Μεγάλης Βρύσης, το γνωστό υδραγωγείο μέσα στο κάστρο, βρίσκονται δυτικά του δρόμου που ενώνει το κάστρο με την χώρα.
Λίγο πριν την είσοδο στο νησί το Κάστρο Γρίβα ή Τεκέ και το Κάστρο του Αγίου Γεωργίου μετατράπηκαν σε φρούριο του Αλή Πασά, στην αποτυχημένη προσπάθειά του να καταλάβει το νησί. Στα χρόνια της Ενετοκρατίας πιθανολογείται ότι το Κάστρο Τεκέ, μάλιστα, ήταν ορθόδοξη μονή.
Στο νησάκι Φόρτι βρίσκεται το Οχυρό του Αλεξάνδρου ή Torreta, ενώ λίγο πιο βόρεια το Οχυρό Κωνσταντίνος, τα οποία χτίστηκαν επί Ενετοκρατίας και ανακαινίστηκαν το 1807 και 1804, αντίστοιχα, από τους Ρώσους ως άμυνα ενάντια στον Πασά, λόγω της κομβικής τους θέσης. Τα ονόματα δόθηκαν προς τιμήν του Τσάρου Αλέξανδρου και του ανάδοχού του Κωνσταντίνου.  Το τελευταίο αποτελούσε ρωμαϊκή γέφυρα που ένωνε το νησί με την ακαρνανική ακτή, γι’ αυτό και το 1993 ανακηρύχθηκε ως ιστορικό μνημείο.
Καθώς μεταφερόμαστε στο εσωτερικό της χώρας, ανακαλύπτουμε εκ νέου την πολιτιστική πλευρά του νησιού. Εκτός από την αφθονία σε εκθέματα που χαρίζουν τα μουσεία, αξίζει κανείς να επισκεφθεί και την Αίθουσα Τέχνης “Θεόδωρος Στάμος” στην πλατεία Μάρκα που φιλοξενεί κατά καιρούς εκθέσεις ζωγραφικής, γλυπτών, φωτογραφίας, γελοιογραφίας κ.α. Στην ίδια περιοχή βρίσκεται και η Χαραμόγλειος Ειδική Λευκαδιακή Βιβλιοθήκη, η Βιβλιοθήκη του Σβορώνου  και η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Λευκάδας που συμβάλουν στην πνευματική ζωή του τόπου. Η τελευταία φιλοξενεί στο ισόγειο του κτηρίου συλλογή του 17ου αιώνα του Ιταλού γεωγράφου Vincenzo Maria Coronelli, ενώ στον πρώτο όροφο στεγάζει την Συλλογή Μεταβυζαντινών Εικόνων και Κειμηλίων που περιλαμβάνει πληθώρα αντικειμένων και εικόνων από τις αναρίθμητες εκκλησίες και μοναστήρια του νησιού.
Στα νεότερα μνημεία του νησιού συγκαταλέγονται αρχικά οι Ανεμόμυλοι της Γύρας κατά μήκος της παραλίας βορειοδυτικά του νησιού. Επικρατεί διχογνωμία για την χρονολογία κατασκευής ανάμεσα στην Φραγκοκρατία και την Ενετοκρατία. Τα ονόματά τους είναι ρωσική καταγωγής λόγω και της προέλευσης των δημητριακών που άλεθαν. Παράλληλα, αποτελούσαν συχνά και τόπο μάχης. Σήμερα, θεωρείται μία από τις καλύτερες πίστες kitesurfing στην Ελλάδα χάρη στο πείσμα των ανέμων του νησιού.
Στο χωριό της Νικιάνας στην τοποθεσία του Μαγεμένου βρίσκεται το μνημείο αφιερωμένο στην συγκέντρωση των οπλαρχηγών υπό τον Καποδήστρια, τον Ιούνιο του 1807. Λίγο αργότερα, στην Θέση Μπόζα  κοντά στα χωριά τον Σφακιωτών, θα δημιουργηθεί και το μνημείο αφιερωμένο στην εξέγερση των χωρικών ενάντια στους Άγγλους το 1819.
Αργότερα, στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, στο βουνό “Σκούλα” ή “Μέγα Βουνό” βρίσκονται και τα ερείπια από τα Γερμανικά Σπίτια που δημιουργήθηκαν προκειμένου να επιτηρείται η συμμαχική κίνηση στο Ιόνιο, μιας που η περιοχή παρέχει απεριόριστη θέα στο πέλαγος. Ίδια εποχής είναι και το Παρατηρητήριο του Άγιου Νικήτα  στην περιοχή Στρώμα.
Ακόμη πιο πρόσφατο, και σήμα κατατεθέν της βιομηχανική αρχιτεκτονικής του νησιού είναι το Οινοποιείο του Ταμείου Αμύνης Οινοπαραγωγών Λευκάδας, ακριβώς  μετά την πλωτή γέφυρα στην είσοδο του νησιού. Συνέβαλε σημαντικά στην οικονομία, καθώς και την κοινωνικοπολιτιστική ζωή των κατοίκων. Σήμερα λειτουργεί ως σημείο πώλησης κρασιού και βρίσκεται υπό σκέψη η αξιοποίησή του και πολιτιστικά.
Τέλος, στην θέση Αμμόκαμπος, βρίσκεται και η Πρών Νατοϊκή Βάση του Άγιου Δονάτου, μία ακόμα απόδειξη της εξαιρετικής γεωστρατηγικής θέσης του νησιού. Περιείχε 4 γιγάντιες κεραίες αναμετάδοσης ραδιοκυμάτων για την διευκόλυνσή στης επικοινωνίας με τη βάση του ΝΑΤΟ στην Ιταλία.